Sa mga panahong ito, ang buhay ay mabilis nangyayari. Lahat tayo ay nagmamadali. Lahat tayo ang gusto ay andyan agad ang hiling.
Mapabilis sa tunay na galaw o kahit virtual. Nagrereklamo kung mabagal ang serbisyo, pati na ang wifi at internet service. Ngunit may mag bagay bagay na hindi pwedengmadaliin at oras lang talaga ang bibilangin. Ang paggaling sapagkasakit ay isa na dito. Ang pagkakasakit ay nangangahulugang naunahan ng sakit ang ating lakas ng katawan. Maayos tayo dahil sa balanse ng lakas ng atingimmune system kasabay ng ayos at linis ng environment natin. Ngunit kung humina ang katawan, maging hindi maayos ang paligid lalakas ang sakit, mapamikrobyo, o anuman, manghihinatayo, maaaring magkasakit ng tuluyan.
Iba’t iba ang pagayos ng isang karamdaman. Maaaring gumamitng gamot, inumin man, iturok sa katawan o idaan sa tulong ngsuwero. Pwedeng gumamit ng tinatawag na neoadjuvant therapyo di kayang agresibong pamamaraan tulad ng operasyon. Ngunithindi ito ang pakay natin, kung hindi ang tamang panahaon sapaggaling mula dito. Ang panahon na kinakailangan upangmakasiguro na magaling na nga talaga, maaaring bu,alik na sadating mag gawain, at higit sa lahat, hindi na manunumbalik angkaramdaman.
Kunin natin na ehemplo ang impeksyon. Kung viral, sa totoolang hindi naman kailangan pang gamutin, ngunit kailangansuportahan ng mabuti ang katawan. Kung sakaling bakterya, kinakailangan na ng antibyaitko. Ngunit ano pa man, kakailanganin ng isang linggo man lang na pahinga pagkagalingnito. Hindi dapat bumalik sa trabaho kung wala pang 24 oras na maayos ang pakiramdam. Hindi lang pakiramdam ang tinitingnan, may mga eksaminasyon tulad ng ibang laboratoryo, imaging o parameters ang tinitingnan. Kung mas matindingsakit, tulad na lang ng pulmonya, maaaring lagpas sa isanglinggo ang kakailanganin bago bumalik sa dati, lalo na kung ang trabaho ay pisikal, pati ang sports. Sa karamdaman tulad ng rhabdomyolysis o di kaya tuberculosis, buwan ang kakailanganin bago maging siguradong ligtas sa sakit.
Kung aksidente naman, depemde sa damage na nangyari. Mapaligament man, tendon o litid, muscle o buto. Konserbatibo man o operasyon, kinakailangn ng panahon para magumpisagumaling. Buwan sa soft tissues ang kinakailangan, taon namansa buto paratuluyang gumaling at manumbalik ang tibay at lakasnito. Ngunit hindi naman kailangan ganito katagal bagomagumpisa magpagaling. Pero kailangan ng sapat na panahon, bago magumpisa magpalakas. Kabilang ang mag ehersisyo patiang na physical therapy. Hindi pwedeng agahan pa dahilkadalasan mas madaming kumplikasyon pa ang mangyayari, mas tatagal pa ang panahon na mahihirapan.
Kaya kung may mangyari, magpahinga, magpagaling, nangmakabalik agad. Huwag lang talagang madaliin.
Hanggang sa susunod na Miyerkoles! Keep healthy! Stay safe!Remain vigilant!
J. RYLAN G. FLORES, MD ay isang orthopaedic surgeon, nutrigenomics practitioner at DNA profiler, fellow ng International College of Surgeons at Philippine Academy of Medical Specialists. Siya ay matatagpuan sa De los Santos Medical Center. Speaker sa iba’t ibang talakayan (medical man at iba pa, dito at internasyonal). Isang personalidad sa pelikula, telebisyon, radio (mapapakinggan sa Kapitbahay tuwing martes10am at Health Watch tuwing ikatlong linggo ng buwan 9am saDZEC1062) at Doc Rylan Facebook Live tuwing linggo ng 11am. Sundan sa twitter@rylanflores, gamitin ang hashtag na#docquestion at Facebook sa Doc Rylan para sa mgakomentaryo at katanungan.